Kees Jongejan en Ed Jansen

Bols Distilleerderijen was lang erg belangrijk voor Nieuw-Vennep

Volgens Kees Jongejan (78) en Ed Jansen (77), die de hele periode dat de fabriek in Nieuw-Vennep gevestigd was, meegemaakt hebben was Bols2011 linv bl ind jongejanjansen mo Distilleerderijen een goede sociale werkgever die bij de vestiging huizen voor werknemers liet bouwen en vakantiehuisjes op Texel en in Egmond aan Zee had: ‘Bols had ook grote invloed op het dorp. Toen de fabriek hier gebouwd werd was Nieuw-Vennep een klein dorp met zo’n 6.000 inwoners. Op het hoogtepunt werkten er zo’n 600 werknemers. Dat zag je terug bij de plaatselijke winkels, die tengevolge flink werden uitgebreid.

Geschiedenis

In Amsterdam werd door de familie Bols in 1575 een kleine stokerij opgezet met de naam ‘het Lootsje’. Het bedrijf groeide voorspoedig en moest al snel verhuizen naar een nieuw stenen onderkomen. Lucas Bols, die in 1652 geboren werd, zorgde ervoor dat de merknaam internationale bekendheid kreeg. In 1664 werd er gestart met de productie van jenever dat in die tijd een populaire volksdrank was. Ook werd het assortiment likeuren fors uitgebreid. In 1816 stierf het geslacht uit en werd het bedrijf, inclusief 250 handgeschreven recepten, verkocht, onder beding dat de naam Bols behouden zou blijven. In de eerste helft van de 19de eeuw werd het doorverkocht aan de familie Moltzer. In 1970 kreeg Bols het predicaat “Koninklijk”, waarna het bedrijf onder de naam N.V. Koninklijke Distilleerderijen Erven Lucas Bols op de beurs genoteerd stond. In 1954 trok de laatste Moltzer zich terug uit het bedrijf.

Nieuw Vennep

Kees Jongejan, die later hoofd verkoopservice, marketing en verkoopadministratie werd, kwam uit Goeree Overflakkee. ‘Na mijn schooltijd ben ik in 1951 naar Amsterdam vertrokken waar ik 11 jaar werkte bij KPM (Koninklijke Paketvaart Maatschappij). Ik zou toen uitgezonden worden naar Indonesië om vanuit het hoofdkantoor in Jakarta de bevoorrading van de KPM-schepen te verzorgen die het verkeer van goederen en passagiers onderhielden tussen de eilanden van het toenmalige Nederlands-Indië. Dat ging door politieke omstandigheden niet door. Omdat KPM onderdeel zou worden van KJCPL (Koninklijke Java-China-Paket Lijnen NV) ben ik voortijdig vertrokken en in 1962 bij Bols in Amsterdam gaan werken. In 1968 ben ik naar Nieuw Vennep gekomen.’

2011 linv bl ind Lucas Bols Hoofdkantoor en distilleerderij mo

Voor de noodzakelijke uitbreiding was er in Amsterdam geen ruimte maar die was er in Nieuw-Vennep wel. Ed Jansen: ‘Ik weet nog dat de grond voor de fabriek niet eens zo erg geschikt was. De eerste paal verdween na drie tikken in 2011 linv bl ind Lucas Bols opening moeen wel. Maar met de bouw van de fabriek werden tevens in Welgelegen woningen voor het personeel gebouwd. Met financiering via Bols zijn we daar gaan wonen. Het waren eigenlijk slecht gebouwde woningen maar de klachten zijn later aardig verholpen. Wel werd Welgelegen toen Peyton Place genoemd en de straat verderop waar ook (kleinere) huizen gebouwd werden Coronation Street.’

Open sollicitatie

Ed Jansen werd hoofd productie van grondstof tot tapperij: ‘Ik ben een Amsterdammer die na de HTS bij de Artillerie Inrichtingen (het latere Eurometaal) werkte. Dat beviel niet helemaal. Daarom heb ik een open sollicitatie gedaan bij Bols omdat mijn zuster daar al werkte. Ik heb door het hele bedrijf gewerkt, naast Amsterdam en Nieuw-Vennep ook in Brussel en een paar jaar in Schiedam.’ Hij eindigde net als Jongejan zijn carrière in Zoetermeer. Eén ding wil Jansen goed benadrukken: ‘Bols Nederland B.V. was een samenwerking tussen NV Bols en NV Heineken (dus geen overname).
Bols was wel met eigen ingebrachte merken naar Zoetermeer verhuisd waar ook Heineken huisde in de panden van GWN ( Gedistilleerd en Wijngroep Nederland ) maar is een apart bedrijf gebleven. Later wilde Heineken zich beperken tot bier en heeft alle andere dranken aan Bols overgedaan.

Automatisering

Jongejan geeft aan dat de zaken goed liepen en Bols door fusies en overnames steeds groter werd: ‘Dat én de marktontwikkeling maakte dat verdere automatisering noodzakelijk werd: geavanceerde apparatuur en meer specialisaties.’ Terugdenkend aan de beginjaren vertelt hij dat hij toen

ook de zogenaamde smaakklachten moest behandelen. Deze moesten toen nog worden getoond aan de directeur Jhr Mr R. van Riemsdijk. Op een dag werd er een fles advocaat aangeboden, die “geschift” was. Getoond aan de heer van Riemsdijk was zijn eerste reactie: 'Meneer Jongejan! “mensen zijn geschift"; advocaat separeert!!"

Overigens kregen de klagers altijd het voordeel van de twijfel en werd de fles vergoed.
Jansen verduidelijkt dat de grote tanks die nu nog bij het Fokker gebouw - dat toen het hoofdkantoor van Bols was – staan, watertanks zijn: ‘Wij namen tijdens de werkdag meer water af dan de gemeente kon aanleveren. Die tanks werden dan in de nacht weer met water gevuld.’

Wel en wee

Jongejan en Jansen vertellen over een gesprongen waterslang die een ernstige veel lekkage veroorzaakte:
‘Op de vierde etage was een gekoeld rekencentrum. Toen daar op een zondag een slang sprong werd iedereen opgetrommeld om alles weer droog te maken. Iedereen die geholpen had kreeg wel een beloning maar de plafonds en veel andere dingen moesten toch vervangen worden.’

Ook was er eens een explosie in de zogenaamde grondkuilen: ‘Er waren grondkuilen voor opslag van brandgevaarlijke grondstoffen zoals pure alcohol. Iemand heeft daar toen met een looplamp kortsluiting veroorzaakt. Dat gaf zo’n klap dat de muur ontzet werd. De man met de looplamp overleed en zijn collega Dick Leune werd tot boven in een stellage weggeblazen. Achteraf bleek hij alleen een verschroeid achterhoofd te hebben..

2011 linv bl ind Lucas Bols achterzijde mo’ Er gaat een gerucht dat de grote hal achter de fabriek al bij de bouw scheefzakte en weer rechtgezet moest worden: ‘Daar weten wij niets van. Wel moest die hal voor de opslag van lege flessen en ander emballagemateriaal altijd gevuld blijven om de opwaartse druk van het grondwater tegen te gaan.’ Jongejan en Jansen hebben ook nooit begrepen waarom er woningbouw moest komen op de plek waar nu Getsewoud ligt: ‘Vanaf boven uit ons kantoorgebouw zag het land van het huidige Getsewoud er uit als één grote donkere vochtige plek.’

 Sociaal

Het sociale van Bols kwam ook tot uiting in de wens naast het kantoor een zwembad voor het personeel te bouwen. ‘Toen dat niet mocht omdat er een zwembad voor iedereen moest komen, heeft Bols zwembad de Meerval gesponsord”.
Er werd aan tafeltennis gedaan en er was een toneelvereniging. In plaats van vakantiegeld kon men gebruik maken van vakantiehuisjes  die Bols huurde in Bergen a/Zee of op Texel.

Ook reden er dagelijks meerdere bussen om personeel van en naar Amsterdam en o.a. ook Schiedam te brengen: ‘In de fabriek kwamen mensen uit Amsterdam en Schiedam samen, dat gaf een rare vermenging van mentaliteit.’ Uiteindelijk bleken de jenevers, de abricot brandy en de cherry brandy de meest succesvolle producten. ‘Er werd wel volop geëxperimenteerd met nieuwe producten zoals droplikeur, die was wel lekker maar oogde niet. Wij gebruikten ook plastic flessen, maar die waren vanwege hun lichte gewicht alleen aantrekkelijk voor de KLM.’ Ook werden veel jenevers zoals Corenwyn in kruiken getapt. ‘Daarvoor hadden wij in het begin in Amsterdam nog een kruikenruiker.’ Nu worden alleen nog nieuwe kruiken gebruikt.         

2011 linv bl ind lucasbolsII moInteressant detail vonden de heren dat Bols indertijd zelf producten naar Afrika bracht waar jenever (Aromatic Schnapps) een heel populaire drank is. ‘Daarvoor hadden wij twee coasters: de Lucas Bols 1 en de Lucas Bols 2.’

Verhuizing

Toen Bols naar Zoetermeer verhuisde ging dat volgens Jongejan en Jansen geleidelijk. In 1993 fuseerde Bols met voedingsmiddelenbedrijf Wessanen: ‘Dat was onder mom van wij de drankjes, zij de hapjes.’ Het bleek geen succes. Bols ging naar Zoetermeer en werd in 2000 door cognacreus Remy Martin overgenomen. In 2006 deed het management met ABN AMRO een buy out. Onder leiding van Huub van Doorne keerde het management terug naar Amsterdam. Merken die Bols voerde waren Bokma, Henkes, Blanckenheim, Wynand Fockink, Claeryn, Nolet, Bootz, Chrispijn, Hartevelt, Hoppe, Coebergh, Goldstrike, Pisang Ambon, Galliano en veel eigen merken.

Bols betrekt nu zijn grondstoffen bij graanstokerij Filliers in België, het bedrijf Avandis in Zoetermeer stookt en tapt de likeuren.

Al met al een interessante tijd.

Auteur: Frans Tol
(11 oktober 2011)